Programma

        Verjaardag Prinses Beatrix
        Koningsdag
        Seniorenmiddag
        4 en 5 mei
        Zomeravondconcert
        St. Nicolaasintocht

Organisatie

        Bestuur, vrijwilligers en statuten
        Wat doet de Oranjevereniging?
       Historie
        ANBI

Meedoen

        Oproep vrijwilligers
        Lid worden
        Foto's

Overige informatie

        Vlaginstructie
        Ons Volkslied
        Nederlandse vlag
        Koninklijk wapen en Rijkswapen
        Koninklijk Huis

Grote belangstelling voor eerste doden-herdenking bij nieuw oorlogsmonmument

De eerste dodenherdenking bij het nieuwe oorlogsmonument “De Traan” in Westmaas heeft op de avond van 4 mei grote belangstelling getrokken. In de historische Dorpskerk, waar de plechtigheid begon, kwamen nabestaanden van de tien mannen die hier werden herdacht en met vele andere belangstellenden uit het dorp en de omgeving bijeen. Later sloten nog velen zich aan bij de herdenking bij het monument en bij de stille tocht naar de begraafplaats met de drie oorlogsgraven.

In de kerk sprak eerst Arnold de Man, de plaatsvervangend voorzitter van de gemeenteraad van Hoeksche Waard, over het thema van de 4 en 5 mei-herdenking van dit jaar: “In vrijheid kiezen”. Hij herinnerde o.a. aan de inundatie van het eiland gedurende de Tweede Wereldoorlog en noemde het aantal van 362 slachtoffers dat in totaal tussen 1940 en 1945 in de Hoeksche Waard gevallen is. De heer De Man wees erop dat onze democratie verantwoordelijkheden met zich brengt en hij noemde het een goede traditie om vooral ook de jeugd bij de herdenking van de oorlog en de bevrijding te betrekken.

De herdenkingsrede werd dit jaar gehouden door Jo Kolf uit Numansdorp, een neef van de bekende verzetsstrijder Johannes Kolf uit Westmaas. Deze nam in december 1944 deel aan de spectaculaire overval op de strafgevangenis van Leeuwarden, waarbij 51 verzetsmensen werden bevrijd. Kolf: “Eén van de grootste verzetsdaden tijdens de Tweede Wereldoorlog”. Johannes Kolf, lid van de Friese Knokploeg, werd in januari 1945, na te zijn verraden, door een landverrader vermoord.

Jo Kolf herinnerde eraan hoe zijn grootouders in de oorlog niet alleen hun zoon maar ook twee schoonzoons - Wim van Dongen en Jacob van Etten - verloren. “Op nieuwjaarsmorgen na de dienst gingen wij met de hele familie nieuwjaar wensen bij oma en opa Kolf, die naast de Gereformeerde kerk in Westmaas woonden. In dat voorkamertje, daar aan de Nieuwstraat, kwam dan op zo’n morgen alle oorlogsellende bij elkaar”.

Jo Kolf, in de zomer van 1945 geboren, is naar zijn drie overleden ooms vernoemd. Hij kreeg de doopnamen Johannes Willem Jacob. Hij beschouwt het als een opdracht om er mede voor te zorgen dat zij die zich hebben verzet niet worden vergeten, om ook de vrijheid door te geven. De heer Kolf wees erop dat ook nu weer vrijheid, grondrechten en veiligheid niet vanzelfsprekend zijn. Dat er onzekerheden zijn over de democratie, bedreigingen van de vrijheid van meningsuiting en aanvallen op de waarheid.

“Na vele jaren herdenken vervaagt het verleden. Met herdenken verzetten wij ons, al is het maar twee minuten lang, tegen het langzaam vervagen van de beelden en het verflauwen van de stemmen. Wij moeten in opstand komen tegen het vergeten, blijven protesteren tegen het doven van het licht”, aldus Jo Kolf in zijn herdenkingsrede.

In twee muzikale bijdragen speelden de violist Bob van der Ent en de pianist Wim van Herk twee werken van Gabriel Fauré en muziek op het thema uit “Schindler’s List” van John Williams. Leerlingen van de basisscholen droegen een passend gedicht van Toon Hermans voor.

Na de bijeenkomst werden bij het nieuwe oorlogsgedenkteken naast de kerk kransen en bloemen gelegd namens het gemeentebestuur, de Protestantse gemeente Nieuwland en de Oranjevereniging “Koningin Wilhelmina”, die de herdenking had voorbereid. Daarna legden alle belangstellenden rode rozen bij het monument, speelde Esther van der Mark “The Last Post” en nam men twee minuten stilte in acht. Tot slot van de plechtigheid volgde een stille tocht naar de begraafplaats van Westmaas. Daar ontstaken schoolkinderen, samen met de voorzitter van de Oranjevereniging, Sebastian van Etten, kaarsen bij de drie oorlogsgraven.

Oorlogsgedenkteken De Traan

Dit monument is opgericht ter herinnering aan de inwoners van Westmaas die in de Tweede Wereldoorlog tussen 1940 en 1945 door oorlogshandelingen om het leven zijn gekomen. De namen van tien mensen zijn op het monument vermeld. Het zijn vijf inwoners van Westmaas en ‘De Vijf van Greup’, vijf mannen – niet allemaal inwoners van Westmaas – die zijn opgepakt en later gefusilleerd, na een razzia die in 1941 vlakbij de plaats van dit monument onder de mannelijke bevolking van het dorp werd gehouden.

Het gedenkteken is ontworpen door de kunstenaar Eelse Bies. Het heet ‘De Traan’ en is bedoeld als plaats om te gedenken. “Gedenken in vrijheid, met doorkijk naar het leven”, zoals de maker het zegt in zijn gedicht dat aan het monument is verbonden.

De Oranjevereniging Koningin Wilhelmina heeft in 2017 het initiatief genomen voor de oprichting van dit gedenkteken. Het kon worden uitgevoerd dankzij bijdragen van particulieren, enkele instellingen en het gemeentebestuur van Binnenmaas. Het is op 14 april 2018 onthuld door de burgemeester van Binnenmaas samen met twee scholieren van de beide basisscholen in Westmaas. Deze scholen hebben het monument ook geadopteerd.

Dichtbij de plaats van dit gedenkteken was tijdens de oorlog het schoolplein van de openbare school. Hier moesten in augustus 1941 alle mannelijke inwoners van Westmaas boven de 16 jaar zich verzamelen. De Duitse bezetters waren op zoek naar de mannen die de bemanning hadden geholpen van een Engelse bommenwerper, welke kort tevoren bij de Greup een noodlanding had gemaakt. Voor deze daad werden op 19 september 1941 vijf mannen op een onbekende plaats dood geschoten. Hun lichamen zijn nooit terug gevonden.

In september 2013 is op de hoek van de Stougjesdijk en de 1e Kruisweg in de gemeente Binnenmaas, dicht bij de plaats van de noodlanding, een monument onthuld ter nagedachtenis aan deze vijf mannen, ‘De Vijf van Greup’. Dit monument is eveneens gemaakt naar een ontwerp van Eelse Bies.

‘De Vijf van Greup’ zijn:

Arie van der Stel

Joris de Heus

Pieter Wouter Kruijthoff

Arie van Steensel

Bastiaan Arie Barendrecht

De andere vijf gevallenen van wie de namen op het monument, hier bij de historische Dorpskerk, worden vermeld, zijn:

Nicolaus Bout was als lid van de Binnenlandse Strijdkrachten actief in het verzet. Is in maart 1945 na verraad gearresteerd en op 3 april van dat jaar in Rotterdam gefusilleerd. Hij is begraven op de begraafplaats in Westmaas.

Jacob van Etten zat in het verzet en nam dienst bij de Binnenlandse Strijdkrachten. Hij werd op 4 mei 1945 gedood bij een poging om Duitse soldaten gevangen te nemen. Hij is begraven op de begraafplaats in Westmaas.

Johannes Kolf was politieman en sloot zich later in Friesland aan bij het verzet. Hij nam o.a. deel aan de beroemde overval op de Strafgevangenis van Leeuwarden waarbij 51 mensen werden bevrijd. Kolf werd op 29 januari 1945 na verraad op de vlucht dodelijk getroffen. Hij is begraven op de begraafplaats in Westmaas.

Bastiaan de Pee kwam op 8 maart 1945 om het leven bij een ongeluk met een ‘pantservuist”, een antitank wapen. Hij is begraven op de begraafplaats in Westmaas.

Jan Willem Witvliet was stoker 1e klasse op de Hr. Ms. Kruiser Java. Hij is op 27 februari 1942 gesneuveld tijdens de zeeslag op de Javazee tegen Japan. Hij heeft een zeemansgraf gekregen.